Niczego w sobie nie straciłaś. O poezji i odzyskiwaniu wrażliwości w codzienności

„Jest w mym wnętrzu cichy, ciemny dwór,

Gdzie nie dochodzi żaden świata gwar,

Tam idę, kiedy wokół rośnie chmura i chłód,

By odnaleźć swój własny, zapomniany czar.”

— Jarosław Iwaszkiewicz

Zastanawiałaś się kiedyś, jak łatwo dajemy się złapać w pułapkę dzielenia swojego życia na precyzyjnie poukładane szufladki?

W pierwszej ląduje praca, sprawność i wieczne „ogarnianie”. W drugiej – dom, obowiązki, zakupy i płacenie rachunków w terminie. W trzeciej – relacje. A w tej ostatniej, gdzieś na samym dole komody, upychamy to, co nazywamy „rozwojem duchowym” albo „pracą ze swoją wrażliwością”. Czekamy na wolny weekend, wyjazd na warsztaty albo ten święty moment, kiedy w domu zapadnie całkowita cisza, żeby wreszcie „zająć się sobą”.

A co, gdyby ta ostatnia szufladka wcale nie była potrzebna? Co, jeśli cała nasza prozaiczna, czasami absurdalna i wymagająca codzienność to nie przeszkoda na drodze do duchowej spójności, ale… najlepszy i jedyny prawdziwy trening, jaki dostajemy?

Szkoła przetrwania i zepsuty pancerz dorosłości

Na jednym z moich niedawnych warsztatów psychologicznych ze Scenariusza Naszego Życia przyglądałyśmy się opowieściom, które nosimy w sobie od lat. W pewnym momencie weszłyśmy na temat nastoletniości – czasów, gdy nasza wrażliwość była jeszcze nieosłonięta grubym pancerzem dorosłego pragmatyzmu.

Jedna z uczestniczek zawiesiła głos i ze smutkiem w oczach powiedziała jedno zdanie, które długo wibrowało w powietrzu:

„Wiesz, kiedy byłam nastolatką, pisałam wiersze… Ale teraz jestem dorosła.
Po prostu to w sobie straciłam.”

Prawdopodobnie większość z nas podświadomie pokiwałaby głową. Bo przecież jak wygląda „dojrzałość”? Uczono nas, że dorosły człowiek twardo staje na ziemi, zarządza kryzysami i nie buja w obłokach. Wystarczył jeden ironiczny komentarz w szkole, wyśmianie naszej delikatności albo surowa ocena z wypracowania, żebyśmy zaryglowały drzwi do własnej ekspresji. Wmawiałyśmy sobie, że wiersze, pamiętniki i rysowanie po marginesach to „bzdury dla dzieciaków”.

I tak, krok po kroku, w ramach „stawania się odpowiedzialnym człowiekiem”, odcięłyśmy się od własnego czucia. Stworzyłyśmy iluzję, że praca i obowiązki to „prawdziwe życie”, a nasza twórcza, czująca dusza musi czekać w przedpokoju.

Co na to neurobiologia?

Z perspektywy psychologii holistycznej to odcięcie jest po prostu formą autoagresji – porzuceniem kawałka własnej tożsamości. Najbardziej fascynujące jest dla mnie to, że obecnie nauka zaczyna doganiać w tej kwestii to, co mądrość duchowa wiedziała od dawna.

Gdy neurobiolodzy zbadali reakcje ludzkiego mózgu na odbiór poezji i własną twórczość ekspresyjną, odkryli coś niesamowitego. O ile czytanie prozy angażuje głównie logiczne, analityczne ośrodki językowe (po prostu przetwarzamy informacje), o tyle poezja aktywuje w mózgu dokładnie te same rejony, co słuchanie głęboko poruszającej muzyki.

Wywołuje fizyczne dreszcze na skórze, natychmiastowo obniża poziom napięcia w ciele i aktywuje sieć Default Mode Network (DMN). To dokładnie te struktury w mózgu, które odpowiadają za głęboką introspekcję, pamięć emocjonalną, poczucie spójności tożsamości oraz… kontakt ze samym sobą.

Poezja – czy ta pisana niezdarnie w notesie, czy ta czytana na podczas jazdy autobusem – nie służy do tego, żeby ją „rozumieć” jak równanie matematyczne.

Ona służy do tego, by działać jak pas transmisyjny. By w jednym ułamku sekundy spiąć naszą rozproszoną codzienność z tym „cichym dworem” wewnątrz nas.

Twórcza ekspresja jako spoiwo codzienności

I tu dochodzimy do sedna, o którym tak łatwo zapominamy: twórczość nie jest luksusem dla wybranych ani odskocznią od „ciężkiego życia”.

Twórczość to narzędzie do scalania naszego świata.

Gdy zaczynamy traktować trudności, zmęczenie, a nawet zmywanie naczyń czy stanie w korku nie jako karę od losu, ale jako materiał do wewnętrznego treningu, zmienia się absolutnie wszystko.Nie musisz tworzyć wielkiej literatury ani pisać zmyślnych wierszy na pokaz. Chodzi o Twój własny, cichy proces.

O to, by po trudnym dniu – zamiast uciekać w bezmyślne przewijanie ekranu telefonu – wziąć kartkę i w trzech niezdarnych, koślawych zdaniach nazwać to, co naprawdę czujesz w środku.

• Dzisiaj moje zmęczenie pachnie spaloną słoncem ziemią.
• Dzisiaj złość ma kształt ciasno zaciśniętej pięści.
• Dzisiaj w tym w korku na autostradzie  nagle dostrzegłam promień słońca który wpadł i połaskotał moja dłoń swoim ciepłem.

To właśnie jest własna ekspresja. To jest chwila, w której przestajesz być tylko „wykonawcą zadań”, a stajesz się świadomym obserwatorem i autorem własnego doświadczenia. Pozwalasz duchowości wlać się w prozę dnia, zamiast trzymać ją w sztucznie wydzielonej szufladzie.

Nic w sobie nie straciłaś

Jeśli nosisz w sobie przekonanie, że dorosłość odebrała Ci Twoją wrażliwość i umiejętność zachwytu – chcę Ci z pełnym przekonaniem powiedzieć: Niczego w sobie nie straciłaś.

Ta iskra wciąż tam jest. Żarzy się pod warstwą zmęczenia, pod niekończącą się listą spraw do załatwienia i pod krytycznym głosem, który szepcze, że „to bzdury” albo że „nie masz talentu”.

Ale talent nie ma tu nic do rzeczy. Tu chodzi o prostą odwagę do czucia samego siebie. O pozwolenie sobie na to, by przestać poszatkować własne życie na „ważne obowiązki” i „zbędne zachwyty”.

Codzienność naprawdę nie musi być suchym rejestrem zadań do odhaczenia. Może stać się przestrzenią, w której Twoja duchowość i wrażliwość nie spotykają się od święta, ale przeplatają się z prozą życia każdego jednego dnia.

Zrób dziś jeden mały krok. Nie jutro, nie „gdy znajdziesz czas”.

1. Przeczytaj jeden wiersz jakikolwiek, lub jego mały fragment
2. Zrób wdech i sprawdzaj nie to, co z niego rozumiesz, ale co ten tekst robi
   z Twoim ciałem.
3. A potem weź ulubiony długopis i napisz na marginesie chociaż dwa własne słowa.

Daj sobie przyzwolenie na to, by przestać dzielić własne życie na fragmenty. Wejdź do swojego „cichego dworu” nie po to, by z niego nie wychodzić, ale po to, by wynieść z niego światło i wnieść je prosto w sam środek swojego zwyczajnego, niezwykłego dnia.

Paulina

Ps. Dziękuję Wszystkim Uczestniczkom moich warsztatów „Nowy Scenariusz Twojego Życia”. To z naszych wspólnych rozmów, Waszej odwagi i pięknej wrażliwości zrodziła się we mnie potrzeba napisania tego tekstu.